De butler

Beantwoordt veelgestelde vragen:

Beroerte (CVA)

Per jaar worden in Nederland ongeveer 43.000 mensen door een beroerte getroffen. Een CVA is bijna altijd een ingrijpende gebeurtenis. Mensen die een CVA doormaakte kunnen voor de rest van hun leven te maken hebben met de gevolgen ervan. Op deze webpagina leest u meer over verschillende aspecten van het CVA.

Wat is een CVA

CVA is de afkorting van cerebrovasculair accident, ook bekend als beroerte. Bij een beroerte is de toevoer van bloed naar een gedeelte van de hersenen verstoord. De hersencellen krijgen daardoor geen zuurstof, waardoor delen van de hersenen afsterven. Een beroerte kan ingrijpende gevolgen hebben. Zoals halfzijdige verlamming, minder goed kunnen spreken en zien, verandering in karakter en gedrag, vermoeidheid en moeite met plannen.

Er zijn twee typen beroertes: het herseninfarct en de hersenbloeding. In circa 80% van de gevallen gaat het om een herseninfarct.
Daarnaast kennen we nog een TIA: een voorbijgaande beroerte.

Herseninfarct
Bij een herseninfarct is een bloedvat in de hersenen verstopt geraakt. De oorzaak kan zijn:

een bloedstolsel. Een bloedstolsel (thrombus) kan bijvoorbeeld ontstaan na een hartoperatie of bij hartritmestoornissen. Het stolsel wordt meegevoerd naar de hersenen, waar het vastloopt in één van de bloedvaten.
aderverkalking (arteriosclerose). Een vettig materiaal zet zich af tegen de wand van de slagader in de hersenen. Het bloedvat raakt vernauwd waardoor een verstopping kan ontstaan.
minder vaak voorkomende oorzaken: vetembolie, een ontsteking van de bloedvaten of drugs.

Hersenbloeding

Een gesprongen bloedvat veroorzaakt een bloeding in of rond de hersenen. De hersencellen die qua bloedtoevoer werden gevoed door het gesprongen bloedvat krijgen geen zuurstof meer, waardoor ze afsterven. Soms neemt het bloed zoveel ruimte in dat de druk op de hersenen zeer groot wordt. Oorzaken van een hersenbloeding zijn bijvoorbeeld: een hoge bloeddruk, een harde klap of stoot, misvorming van een bloedvat, een stollingstoornis of een tumor.

TIA
Een TIA (Transient Ischaemic Attack) ontstaat vaak ook door een bloedstolsel of aderverkalking en kan dezelfde verschijnselen geven als een beroerte. De zuurstoftoevoer naar de hersenen herstelt zich echter weer snel, bijvoorbeeld omdat het stolsel losschiet. Meestal verdwijnen de uitvalsverschijnselen binnen 24 uur. TIA’s kunnen vaker optreden en kunnen een voorbode zijn van een beroerte.

Het stellen van de diagnose

Bij een beroerte of het vermoeden daarvan is snel medisch ingrijpen gewenst. Doorgaans wordt de patiënt in een ziekenhuis opgenomen voor eerste hulp en ter observatie. Artsen proberen zo snel mogelijk te bepalen:

om welk type beroerte het gaat
welk gebied van de hersenen is getroffen
hoe ernstig de beroerte is (geweest)

In veel gevallen wordt bij het stellen van de diagnose een hersenscan gemaakt.

De gevolgen van een beroerte

Welke verschijnselen optreden bij een beroerte, is afhankelijk van het deel van de hersenen dat getroffen is. Veel voorkomende gevolgen zijn:

bewustzijnsverlies
plotseling verlies van spierkracht aan één kant van het lichaam
gevoelsstoornissen aan één kant van het lichaam
moeite met spreken of begrijpen
moeite met zien
moeite met lopen, of een veranderde manier van lopen
evenwichtstoornissen, duizeligheid, moeizame coördinatie

Verschijnselen die later aan het licht kunnen komen zijn onder andere:

vermoeidheid
depressiviteit,
ontremdheid
vergeetachtigheid
moeite met plannen en ordening in tijd
moeite met inschatten van de omgeving

Een verhoogd risico

Iedereen kan op elke leeftijd een beroerte krijgen, maar meestal treedt een beroerte op oudere leeftijd op. Sommige mensen hebben een verhoogd risico op het krijgen van een beroerte. Bekende risicofactoren zijn:

verhoogde bloeddruk
roken
suikerziekte (diabetes mellitus)
hartritmestoornissen (met name boezemfibrilleren)
andere hart- of vaatziekten, zoals angina pectoris, een hartinfarct of een vernauwing van de bloedvaten in de benen
een verhoogd cholesterolgehalte
hart- en vaatziekte in de familie
overgewicht

Gezond leven vermindert het risico op een beroerte. Denk daarbij aan:

regelmatige lichaamsbeweging
weinig zout en weinig vet eten
voldoende fruit en groente eten
matig alcoholgebruik
niet roken

Behandeling en revalidatie

Bij de eerste verschijnselen van een CVA is het belangrijk direct 112 te bellen. Sommige patiënten kunnen namelijk binnen drie uur na het ontstaan van het infarct trombolyse ondergaan. Trombolyse is een behandeling met medicijnen die het bloedstolsel oplossen. Hoe sneller trombolyse kan plaatsvinden, hoe minder gevolgen het infarct zal hebben.

Na de beroerte zijn delen van de hersenen beschadigd. Er zijn geen medicijnen die dat kunnen genezen. Revalidatie kan er echter wel voor zorgen dat de patiënt weer beter kan functioneren. Na een lichte beroerte worden sommigen weer helemaal de oude.
Bij een herseninfarct of TIA zal de behandelend arts proberen herhaling te voorkomen. De arts kan bijvoorbeeld een bloedverdunner voorschrijven om het bloed minder stroperig te maken. Hierdoor zullen zich minder snel nieuwe bloedstolsels vormen. Vernauwing van een halsslagader kan soms operatief worden verholpen.
Ook bij een hersenbloeding kan operatief ingrijpen mogelijk zijn. Door het bloed weg te halen, verlaagt men de druk in de hersenen.

Revalidatie
Veel patiënten raken door een beroerte vaardigheden kwijt. Revalidatie draagt bij aan het herstel van vaardigheden of het leren omgaan met handicaps. Revalidatie kan bestaan uit behandeling door een revalidatiearts, fysiotherapeut, logopedist, ergotherapeut en gesprekken met een neurospycholoog, CVA-verpleegkundige of maatschappelijk werker.
Vaak begint de revalidatie al in het ziekenhuis.

Het grootste deel van het herstel vindt plaats in het eerst half jaar na de beroerte. Vaak is na ontslag uit het ziekenhuis meer revalidatie nodig. Dat kan vanuit huis waarbij de patiënt voor revalidatie naar een behandelaar gaat. Soms is een opname nodig, bijvoorbeeld op een revalidatieafdeling van een verpleeghuis, in een revalidatiekliniek of op een verblijfsafdeling van een verpleeghuis. Bij een ernstige beroerte kan langdurige opname nodig zijn.

Beroerte Adviescentrum

Kennis over CVA is gebundeld in het Beroerte Adviescentrum. Gespecialiseerde CVA-verpleegkundigen helpen patiënten (en partner) die een CVA of TIA hebben doorgemaakt met advies en informatie. Zij werken nauw samen met huisartsen, oudergeneeskunden, revalidatieartsen, neurologen, neurospychologen, ergotherapeuten, fysiotherapeuten, maatschappelijk werkers en de Afasiestichting. Vragen worden deskundig beantwoord met een passend advies en zonodig wordt de patiënt op weg geholpen naar de juiste instantie.
Uit de praktijk blijkt dat CVA-patiënten als zij al een poosje thuis zijn, op problemen stuiten waar zij geen raad mee weten. Vermoeidheid, het niet meer aankunnen van dagelijkse bezigheden, persoonlijkheidsverandering en psychische vraagstukken komen vaak voor. Dat laatste geldt ook voor de partner. Er zijn gelukkig veel herstel- en revalidatiemogelijkheden voor CVA-patiënten. De verpleegkundigen van het expertisecentrum zijn op de hoogte van het actuele hulpaanbod in Amsterdam.

Het Beroerte Adviescentrum is een initiatief van de afdeling Neurologie van het OLVG en van Osira Thuiszorg. Ook deskundigheidsbevordering van professionals behoort tot het taakgebied. Het centrum is gevestigd aan: Prinsengracht 769 te Amsterdam.

Meer info

Wilt u meer informatie over het Beroerte Adviescentrum?

Lees dan de flyer 'Een beroerte treft u niet alleen' (PDF)
Of kijk op de website www.beroerteadviescentrum.nl

Voor een persoonlijk gesprek met een CVA-verpleegkundige belt u op maandag, dinsdag en donderdag van 09.00 tot 11.00 uur naar T(020) 599 41 26. Of stuur een E: beroerteadviescentrum@olvg.nl

De butler

Osira op Twitter

Op de hoogte blijven?